Het gebouw: De Rotterdam

Archief / Beleef / Het gebouw / 03/08/2017

Door: Juist
 

De Rotterdam is het grootste gebouw van Nederland. De bouwperiode van het ontwerp van Rem Koolhaas besloeg vijftien jaar. En, hoe bevalt het hier na de oplevering?

Tekst: Kirsten Hannema
Foto’s: Ossip van Duivenbode

Wat een enorm ding. Dat was het eerste wat Poldi van den Wildenberg (42, afdelingsleider op een vmbo-school) dacht toen ze het gebouw zag verrijzen waarin ze nu woont: De Rotterdam, alias de Reus van Rem, alias de Kolos van Koolhaas. Het multifunctionele complex, een compositie van drie onderling geschakelde glazen torens op een betonnen sokkel, is veruit het grootste van Nederland. Het omvat 50.000 vierkante meter kantoorruimte, 240 appartementen, een hotel met 285 kamers, een congrescentrum  670 parkeerplaatsen en ruimte voor wellness, winkels, restaurants en cafés. Dat alles verdeeld over 44 verdiepingen, met een hoogte van 150 meter.

Van den Wildenbergs tweede indruk: modern. ‘Daar houd ik van. Hij valt lekker op.’ Net als het Centraal Station, de Markthal en het gerenoveerde Stadstimmerhuis (ook ontworpen door Rem Koolhaas). Een reeks nieuwe gebouwen waarmee Rotterdam zichzelf de afgelopen jaren ‘op de kaart’ zette. ‘Amsterdam is mooi hoor, met al die oude huizen’, vindt Van den Wildenberg. ‘Maar Rotterdam kiest voor het  grootse gevoel van een metropool. Deze stad toont lef, dat vind ik ook zo gaaf aan dit gebouw.’

Vijftien jaar is er aan het megaproject gewerkt. Bijna werd het afgeblazen, toen in 2008 de economische crisis toesloeg en de ontwikkelaar de financiering niet meer rond dreigde te krijgen. Het kwam er toch, met dank aan diezelfde crisis – de staalprijzen daalden – en de gemeente, die garandeerde dat zij een substantiële hoeveelheid kantoorruimte zou huren. Inmiddels is De Rotterdam niet meer weg te denken uit de skyline. Hoe is het om in zo’n icoon te leven?

Op deze vrijdag loopt hotelbar BAR op de zevende verdieping vol met hotelgasten en Rotterdammers. Tegen het decor van de Erasmusbrug en de schemerende stad, waarin de lichtjes aangaan, met op de achtergrond loungemuziek, nippen ze van hun cocktails, gezeten op designstoelen. Is er een betere plek denkbaar om het weekeinde in te luiden? ‘ Thuis,’ zegt Van den Wildenberg, die samen met haar vriend een hoekappartement  op de 42ste verdieping bewoont. Haar einde-van dewerkweekritueel: met een kop thee neerploffen in de ronde bubble chair die aan het plafond hangt, vanwaar je (bij mooi weer) uitkijkt tot aan de verkeerstoren van Schiphol. ‘Uiteindelijk zeggen we vaak: laten we lekker hier eten in plaats van de stad in te gaan. Zeg nou zelf,’ wijst ze op het panorama, ‘mooier dan dit wordt Rotterdam niet.’

Vraag een bewoner van De Rotterdam waarom hij er zijn huis kocht, een bedrijf waarom het zich in dit gebouw vestigde, een hotelgast waarom hij uit alle hotels die Booking.com aanbiedt, juist dit koos. Tien tegen één dat ze antwoorden: het uitzicht, the view. ‘Het geeft je het ultieme Manhattan-gevoel,’ vervolgt Van den Wildenberg. Dat is ook de sfeer die ze in huis wilde: een ruige loft. Het stel heeft het appartement casco gekocht en afgebouwd samen met Van Wildenbergs vader, die architect is. ‘Een standaard indeling is niets voor ons.’ Ze laat de plattegrond zien van de ontwikkelaar, met een woonkeuken en drie slaapkamers aan een gang. ’En dan was het beton spierwit gestuukt. Een soort Vinexhuis, ik word daar heel verdrietig van.’

Ze vroeg haar vader om alleen het strikt noodzakelijke in de open ruimte te plaatsen: een keuken, een bed en bergruimte, ‘want we hebben heel veel spullen’. Geïnspireerd door de omringende haven ontwierp de architect kastenwanden van houten ‘containers’ en een verrijdbaar keukenblok in de vorm van een hijskraan. Van Wildenberg laat zien hoe het werkt: ze deblokkeert de wielen onder het keukenblok, waarop een zwaailicht begint te knipperen, en draait het  aanrecht een kwart slag, zodat de woonkamervloer wordt vrijgespeeld en de toegang tot de achtergelegen slaapkamer afgesloten. ‘Dit noemen wij de feestopstelling,’ lacht ze.

Agrarische producten

Terwijl bij de gemeente, in de middelste toren, de laatste medewerkers al om vier uur de deur achter zich hebben dichtgetrokken, heerst bij Nidera, gevestigd op de vijfde etage in de plint van het gebouw, nog volop drukte. Hier wordt gehandeld in agrarische producten die vanuit de hele wereld af- en worden aangevoerd naar de haven. Fokkema & Partners Architecten ontwierp een ‘stoer en gezellig’ interieur, met een knipoog naar de identiteit van het bedrijf, zoals de lampen in het bedrijfsrestaurant, gemaakt van juten graanzakken.

Oorspronkelijk zouden op deze verdieping winkels komen. Door de crisis stortte  de commerciële vastgoedmarkt in, waarop de ruimte ook als kantoor mocht worden verhuurd. ‘Wij zaten in een gebouw aan de overkant van de rivier, ons huurcontract liep af,’ vertelt facility manager Marten van der Meijden (39). ‘Het nadeel van dat pand was dat we verdeeld over vier verdiepingen zaten, wat het gewenste onderlinge contact tussen medewerkers beperkte. Hier konden we een open vloer van 4.500 vierkante meter krijgen, met een plafondhoogte van 5 meter. Dat is uniek.’

Het uitzicht en het daglicht dat door de verdiepingshoge ramen binnen valt, vormen ‘een fijne bonus’. ‘Daarom hebben we de receptie ook aan de gevel geplaatst: bij binnenkomst zie je meteen de Maas en de brug.’ Een ‘verticale stad’, zo presenteerde architect Koolhaas zijn ontwerp eind jaren negentig. Het is een hedendaagse variant van de wereldberoemde Unité d’habitation, die de Zwitserse architect Le Corbusier – oervader van het modernisme in de architectuur – in 1952 in Marseille bouwde. Een appartementengebouw met een kleine 340 woningen en voorzieningen als een winkelgalerij, een restaurant en hotel, een sportzaal, een crèche en een dakterras met zwembad(je).

Het grote verschil zit ’m in de oriëntatie. De Unité is een ‘liggend’ gebouw, waarin de woningen worden ontsloten via binnenstraten, en de bewoners elkaar treffen op het gemeenschappelijke dakterras. De Rotterdam staat rechtop. De kantoren en appartementen zijn rond de (24) liften gegroepeerd. Een gezamenlijke ontmoetingsruimte is er niet. ‘Mijn nieuwe buurman woont hier nu een half jaar, maar ik ben hem pas één keer bij de lift tegengekomen,’ zegt Van den Wildenberg. ‘We missen nog de levendigheid, een plek om even te zitten en iets te drinken.’ Ze vermoedt dat het ook komt doordat er nog veel appartementen leeg staan, net als de winkelruimtes op de begane grond. De activiteit op straat bestaat vooralsnog uit auto’s die de parkeergarage in en uit rijden. ‘Maar ja, het gebouw is ook pas drie jaar oud. Zoiets moet groeien.’

De grootstedelijke toon is in elk geval gezet. Lange tijd was het de vraag of Manhattan aan de Maas zijn naam kon waarmaken. Kon de Kop van Zuid echt dat kosmopolistische stadsdeel worden dat de gemeente voor ogen had toen ze in 1996 de Erasmusbrug bouwde? Met de realisatie van De Rotterdam twijfelt niemand daar meer aan. De achtergelegen wijk Katendrecht zit volop in de lift. Oude pakhuizen worden opgeknapt, nieuwe start-ups vestigen zich in omgebouwde loodsen, toeristen weten de weg naar ‘zuid’ inmiddels te vinden. ‘Laatst kregen we een locatiescout van de televisie op bezoek,’ vertelt Van der Meijden. ‘Hij zei: “Vroeger moesten we hiervoor naar de Verenigde Staten of Taiwan.” De Rotterdam is de eerste echt mondiale plek in Nederland.’

Dit artikel komt uit Juist 37 (april 2017)










0 Reacties


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

vijf × 1 =

Tags: ,



Vorige artikel

De mooiste astrofoto's van het jaar

Volgende artikel

Deze coole muziekgadgets wil je hebben





Misschien vind je deze ook leuk


Volgende artikel

De mooiste astrofoto's van het jaar

Jaarlijks wordt de beste astrofoto gekozen tijdens de Insight Astronomy Photographer of the Year-competitie. Getalenteerde...

02/08/2017