Voorkeursbehandeling door afkomst

Archief / Ontdek / Ontdek / 07/08/2017

Door: Juist
 

‘Wat zie jij er exotisch uit.’ Complimenten die je als nieuwe Nederlander krijgt, zijn vaak dubieus. Net als dat voortrekken bij een baan. Niet doen, vindt Elif Isitman.

Wat spreek jij goed Nederlands, wat goed van je!’ De oudere dame die een vriendin deze woorden toesprak, was slecht ter been, dus hielpen wij haar oversteken. Vriendin M. – jurist, eind twintig, geboren in een Anatolisch dorpje maar opgegroeid in Haarlem – lachte ongemakkelijk en bedankte haar. Het vrouwtje ging door: ‘Dat vind ik nou zó leuk. Heel goed van je, jij komt er wel!’

M. vertelde dat dit type interactie voor haar bijna aan de orde van de dag is. Een man – strak in pak, trouwring – op een borrel van een politieke partij biedt haar flirterig een drankje aan: ‘Wat zie jij er exotisch uit. Waar kom je vandaan?’ Haar standaardantwoord: ‘Raad maar.’ Nadat de man de kust van de Middellandse Zee is afgereisd – ‘Spanje? Italië? Frankrijk?’ – geeft ze antwoord: Turkije. ‘Oh.’ De teleurstelling is voelbaar. ‘Hij wist niet hoe snel hij weg moest lopen,’ aldus M.

De obsessie met etnische oorsprong lijkt typisch Nederlands, of in elk geval Europees. In Amerika – immigratieland pur sang – betekent where are you from? waar woon je? In Nederland is die vraag gericht op je afkomst, of waar je ouders en grootouders zijn geboren. Aangezien het vaak een van de eerste vragen is die je krijgt, lijkt die informatie allesbepalend voor je identiteit.

Ook als je ergens solliciteert, word je allereerst als ‘allochtoon’ beschouwd, en daarna pas als persoon met eventuele talenten. Wanneer je gemotiveerd bent en ergens wil komen, kan dat zeker voordelen hebben. Na bijvoorbeeld een studie rechten kun je erop rekenen dat wanneer je ‘Mohamed’ of ‘Fatima’ heet, je sneller bij een advocatenkantoor of Openbaar Ministerie aan de bak komt dan wanneer je luistert naar de naam Floortje of Willem. Voorwaarde is wel dat je de taal goed beheerst, maar dat geldt voor iedereen. Slechte beheersing van de taal is trouwens niet voorbehouden aan allochtonen.

Goedbedoeld allemaal, net als quota voor diversiteit, maar eigenlijk ronduit beledigend. Ik vraag me af wie ergens wil werken waar het toevallige feit dat de sollicitant Marokkaans is, belangrijker is dan zijn of haar kwaliteiten. Ongetwijfeld krijg je dan het argument: ‘Ja, maar we kijken ook naar kwaliteiten.’ Maar dat maakt dan niet meer uit: je mag dan voor zolang je de functie vervult, leven met het stigma van ‘jij hebt die plek alleen maar gekregen omdat je allochtoon bent’. Een autochtone topkandidaat had die baan immers niet gekregen.

De Correspondent had ooit zo’n actie: ze wilden daar drie werknemers met een niet-westerse achtergrond, omdat de site vond dat het medialandschap ‘te wit’ was en daarin een voorbeeldfunctie wilde vervullen. Ook bij de omroepen klinkt het steevast dat er ‘te weinig allochtonen’ op redacties rondlopen. Ik kan me niet voorstellen dat getalenteerde en zelfverzekerde mensen zich laten lenen voor dergelijke acties, die uiteindelijk alleen maar neerkomen op morele borstklopperij van de werkgever.

Dus wat is dan het resultaat? Je trekt kandidaten die zich ergens in geslachtofferd voelen, en die graag een voorkeursbehandeling genieten. Hierdoor wordt er een vicieuze cirkel in stand gehouden van negatieve beeldvorming van allochtone kandidaten enerzijds, en een versterkt gevoel van slachtofferschap anderzijds. Het is denigrerend en oneerlijk voor diegenen die wel hun talenten inzetten, en geen obsessie hebben met hun eigen achtergrond.

En voor diegenen die misschien wel in Nederland zijn geboren, of in elk geval opgegroeid, naar school zijn geweest, hebben gestudeerd en accentloos Nederlands beheersen, is het onnodig om continu een schouderklopje te krijgen van volslagen vreemden. Als de eis is dat nieuwkomers het normaal vinden om goed Nederlands te leren en zich aan te passen, dan moeten we ook niet raar opkijken als ze dat ook doen. Het aanhoudende slachtofferdenken, waarbij het blijkbaar nodig wordt gevonden om speciale plekken voor ‘die mensen’ te creëren, is ook zeker niet de oplossing. Ook dat is neerbuigend en doet af aan werkelijke skills.

Deze column komt uit Juist 37 (april 2017)










0 Reacties


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

5 − een =





Vorige artikel

De vijf leukste weekendtips!

Volgende artikel

Finalisten Comedy Pet Photography Awards




Volgende artikel

De vijf leukste weekendtips!

Aan het eind van elke week verzamelt Juist de leukste culturele uitjes voor je weekend. Zo kun je dit weekend onder meer...

03/08/2017