De fiets wordt flitsend

Archief / Innovatie / Weet / 03/10/2017

Door: Juist
 

Het suffe rijwiel van weleer is een gadget geworden waar je ‘u’ tegen zegt. De fiets van nu is ‘connected’, ‘smart’ en ‘e’. En hij is er niet alleen voor de techfans. Marjolein van Trigt op bezoek in de hippe ‘fietsenstalling’


Chriet Titulaer rijdt op een groene fiets met een enorm grijs apparaat op het stuur. ‘De PTT overweegt om fietsen uit te rusten met een telefoon,’ vertelt hij in de camera. ‘Er kan zelfs Viditel op.’ In de jaren tachtig van de afgelopen eeuw was Viditel het nieuwste van het nieuwste: een systeem waarmee je via de telefoon informatie kon opvragen op een beeldscherm. Er is weliswaar een forse accu nodig voor deze hypermoderne fiets, vervolgt Titulaer, maar gelukkig laadt de dynamo de accu zelf op.
De aflevering van TROS Wondere Wereld werd uitgezonden op 1 april 1985. Maar hoe absurd zoiets in 1985 ook leek, de basiselementen van ‘de PTT-fiets met telecommunicatievoorziening’ zijn tegenwoordig standaard beschikbaar.
Het is niet de enige 1-april-fietsgrap die werd bewaarheid. Stadsfietsmerk Cortina kondigde dit jaar aan dat het een e-bike voor kinderen ontwikkelt. De 1-aprilgrap werd met zo veel enthousiasme onthaald, dat Cortina het product echt op de markt brengt. Het werpt een ander licht op die andere 1-aprilgrap, waarin Google en VanMoof de zelfrijdende fiets lanceerden.

 

Via app krijgt fietser realtime inzicht in gereden
kilometers, calorieverbruik en accustatus

Verstopt

De slimme fiets van VanMoof, sinds april vorig jaar in productie, ziet er op het eerste gezicht niet anders uit dan zijn ‘analoge’ broertje. Ook de e-bike variant oogt niet anders dan een gewone VanMoof. Alle slimme technologie zit verstopt in het frame. De power modus instellen of het licht bedienen doe je via het display of met een smartphone-app.
Het geïntegreerde elektronische slot werkt zonder sleutel. Een tik op de app is genoeg om het slot te ontgrendelen. Een gestolen fiets maak je onbruikbaar met de app. Opladen is niet nodig, want alle slimmigheden van de smartbike werken op de dynamo. En net als een Tesla is de slimme fiets in staat om in de loop van de nacht een stuk intelligenter te worden, door een automatische software-update.
Aan doelgroepen doet hij niet, zegt Taco Carlier (39), CEO van VanMoof. ‘De slimme fiets is bedoeld voor iedereen die het interessant vindt om connected te rijden.’ Al is diegene voorlopig wel veroordeeld tot een mannenmodel. De vrouwenversie is onderweg. De keuze is vooral ingegeven door het rechte frame. Hierdoor is het een stuk makkelijker om de technologie te integreren. En vooruit, vooral een bepaald type mannen vindt het leuk om samen met de Amsterdamse start-up de kinderziektes eruit te filteren. ‘We krijgen zelden klachten, wel veel suggesties.’

Revolutie

Wie de berichtgeving over fietsenverkoop in Nederland een beetje volgt, zou kunnen denken dat zich een revolutie heeft voltrokken. Voor het eerst wordt er meer verdiend aan e-bikes dan aan andere fietsen. De fietsenverkoop bereikte in 2016 het laagste punt in dertig jaar, maar door de populariteit van de dure e-bikes staat de fietsenindustrie er toch niet slecht voor.
De echte omwenteling moet nog komen, zeggen kenners. Het oerdegelijke rijwiel staat op het punt om een digitale transformatie te ondergaan. Nog een jaar of vijf en dan is de connected fiets er niet meer alleen voor de techfans. Dankzij bluetooth, gps en slimme technieken om data goedkoop en zuinig te vervoeren, zoals LoraWAN (long range Wide Area Network), staat de slimme fiets constant in verbinding met zijn omgeving. Met het gemak en plezier dat dit oplevert, hoopt de industrie nieuwe doelgroepen aan te boren. Maar de connected fiets moet vooral een aantal irritante ongemakken oplossen, zoals fietsendiefstal, gevaarlijke verkeerssituaties en files.
Eerst de funfactor. Via een app krijgt de fietser realtime inzicht in gereden kilometers, calorieverbruik en accustatus. Het zijn functies die de smartphone of het display van een e-bike vaak al boden, maar die nu zijn gecombineerd in de app. Ook fietsnavigatie, het weerbericht, muziek en serviceberichten van de leverancier (‘Je hebt 1.000 kilometer gefietst, tijd voor een check-up’) behoren tot de mogelijkheden. Met de app van e-bikefabrikant QWIC kun je bijvoorbeeld de ondersteuning regelen en de verlichting bedienen. Leuk, zij het niet direct broodnodig als je op het zadel zit. Maar straks kan de smartphone het display wellicht vervangen. ‘Als je je startonderbreker op zak hebt, voelt dat wel zo veilig,’ voorspelt Wilco Kruitbosch (53). Hij is brandmanager van stadsfiets Cortina, die in 2018 in een slimme uitvoering  verkrijgbaar is.

Door het grote probleem van fietsdiefstal durven weinig mensen in een fiets te investeren

‘Echt slim wordt het als we fietsers een waarschuwing kunnen sturen als een onderdeel versleten raakt,’ zegt Dirk-Jan Hilboesen (28) van e-bikefabrikant QWIC. Bij VanMoof is dat moment niet ver meer: nu al houden complexe sensoren de onderhoudsstand van onderdelen scherp in de gaten. Carlier: ‘Idealiter valt er een onderdeel op de deurmat, terwijl de klant nog niet weet dat het aan vervanging toe is.’
Service op maat kan ook zitten in de navigatie. Hilboesen denkt bijvoorbeeld aan een modus die fietsende toeristen wijst op bezienswaardigheden in de stad of op aanbiedingen in de directe omgeving. De gemeente Ede experimenteert al met groen licht op aanvraag voor connected fietsen. De beschikbaarheid van data is niet alleen voor de fietser interessant. ‘Ik weet op welke dagen mijn klanten gemiddeld fietsen, hoe vaak, hoelang en hoe snel,’ zegt Kruitbosch. ‘We passen de techniek van de e-bikes aan op de gebruiker, net als onze marketing en communicatie.’ Slimme technologie heeft de potentie om fietsproblemen uit de weg te ruimen. Daarvan zijn er nogal wat. Op nummer één staat sinds jaar en dag fietsendiefstal. Kruitbosch: ‘Er worden meer dan één miljoen fietsen per jaar gestolen. Mensen raken ontmoedigd en willen op den duur geen fiets meer kopen.’ Track & trace helpt gestolen fietsen op te sporen. Cortina doet een pilot met geofencing in heel Europa. ‘Via de app zet je een virtueel hekje om de fiets,’ vertelt Kruitbosch. ‘Je kunt bijvoorbeeld instellen dat er een alarm afgaat als de fiets 25 meter buiten je parkeerlocatie komt. Ook krijg je een melding als je fiets sneller gaat dan 50 kilometer per uur en dus vermoedelijk in een rijdend busje staat. Vervolgens moet je wel snel zijn om de
dief te grijpen.’

Bike hunters

VanMoof heeft eigen bike hunters in dienst om dieven in te kraag te vatten. Ze komen in actie zodra de fietseigenaar via de app alarm slaat. Door middel van gps-tracking en bluetooth sporen ze de fiets op. De dief of de heler kan er al niet veel meer mee beginnen, want via de app kan de fietseigenaar de elektriciteit in de motor, het slot en de verlichting met één druk op de knop afsluiten. Eind goed, al goed? Dat niet. Geïrriteerd zegt Carlier: ‘De helft van de agenten zegt dat we de fiets maar moeten terugjatten. De andere helft vindt dat je moet bewijzen dat de ander de fiets niet legaal heeft gekocht. Ook al zijn we er soms al in een uur bij.’ Hij hoopt dat de komst van de slimme fiets leidt tot nieuwe wetgeving. ‘Met technologie kunnen we fietsendiefstal sterk terugdringen. Dat zal ervoor zorgen dat mensen durven te investeren in een kwaliteitsfiets. En dat is weer goed voor de ontwikkeling van technologie.’
En dan is er FRIS (Find, Recover & Insurance and Services). In navolging van de auto-industrie ontwikkelde beveiligingsbedrijf BHD Nederland een centrale meldkamer voor gestolen slimme fietsen. Na een melding via de app draagt de eigenaar van de slimme fiets de connectiviteit over aan de meldkamer. De Stichting Aanpak Voertuigcriminaliteit, politie, gemeenten, de Rijksdienst voor Wegverkeer en verzekeringsmaatschappijen participeren in het project, om ervoor te zorgen dat de fiets binnen 48 uur is opgespoord en terugbezorgd bij de eigenaar. Alle eigenaren van e-bikes met een tracker kunnen zich via hun verzekeringsmaatschappij aanmelden.
Van alle zwaargewonden die in het Nederlandse verkeer vallen, is bijna de helft fietser. Reden voor TNO en partners om een slimme fiets te ontwikkelen, die via trillingen in de handvatten en het zadel waarschuwt voor gevaar. Een radar aan de voorkant detecteert bijvoorbeeld een tegenligger of een paaltje, een camera achterop geeft via het zadel een seintje bij inhalers.
Waarom trillingen? ‘Voor het detecteren van gevaar van achteren denken mensen vaak aan een achteruitkijkspiegel op de fiets,’ zegt Stefanie de Hair-Buijssen (38), wetenschappelijk medewerker bij TNO. ‘Maar als er iets gevaarlijks gebeurt, wil je je aandacht bij het fietsen houden. Op trillingen reageren mensen het snelst. Ze worden ook gebruikt voor F-16-piloten.’
Het nieuwste prototype slimme fiets kan communiceren met auto’s. Als een fietser voorrang heeft, maar verscholen is achter bijvoorbeeld een geparkeerd bestelbusje, krijgt een aankomende auto een waarschuwing. De Hair: ‘Voor auto’s is dit niet zo’n grote stap meer. Het veiligheidsbewustzijn van automobilisten is inmiddels wel groot. Maar voor fietsen is dit een heel nieuwe ontwikkeling.’
Voor de slimme fiets van TNO ontwierp de Fietsersbond een nieuw routetype van de fietsrouteplanner, dat gevaarlijke kruispunten en niet-gestrooide routes vermijdt. TNO is nog in gesprek met meerdere partijen over het vermarkten van het prototype. De belangstelling uit binnen- en buitenland is groot.
Is de slimme fiets straks automatisch een elektrische fiets? De geïnterviewden denken van wel. Sinds de e-bike niet meer is voorbehouden aan grijze echtparen in identieke regenjacks, zien de fabrikanten de vraag sterk oplopen. Voorlopig moet je nog flink in de buidel tasten voor een slimme e-bike, maar vanwege het groeiende volume en de voortgang van de techniek zal de prijs dalen, verwacht Kruitbosch. ‘Ook kun je denken aan een verlaging van verzekeringspremies omdat er minder fietsen zullen worden
gestolen.’

Woon-werkverkeer

Jongeren zijn een interessante doelgroep, net als werknemers. ‘Bedrijven merken dat ze steeds slechter bereikbaar worden,’ zegt Kruitbosch. ‘Medewerkers staan vast in de file. Dat is een reden voor werkgevers om e-bikes beschikbaar te stellen. Als die e-bikes slim zijn, ziet de baas of ze ook echt worden gebruikt.’ De Hair gelooft dat de analoge fiets zijn charme blijft behouden. ‘Voor de functionaliteit van een slimme fiets heb je stroom nodig. Daarom is het logisch dat de eerste ontwikkelingen worden geïntroduceerd op een e-bike. Naarmate de technologische ontwikkeling sneller gaat, zal dit niet meer nodig zijn.’
De missie van VanMoof is om het woonwerkverkeer van de stedeling per fiets te laten verlopen. Dan is het wel zo prettig als die fietser de hitte van New York of de heuvels van San Francisco niet op eigen kracht hoeft te overwinnen. Maar de Amerikanen zijn nog niet overstag. Carlier: ‘In de Verenigde Staten lachen ze om onze e-bike. Wie hangt er nou een motor aan een fitnessapparaat? Maar als de e-bike daar eenmaal doorbreekt, heb je het over andere aantallen dan in Nederland. En niet te vergeten een andere impact, op alle aspecten van de stad.’ Wie het laatst lacht, lacht het best. Die zelfrijdende fiets komt er vast ook nog wel.

De Smartbike van VanMoof










2 Reacties

op 27/10/2017

Interessant artikel! Goede en leuke stap voor de toekomst.

op 10/11/2017

Zolang het mensen maar stimuleert om meer te bewegen, zeg ik: ga zo door!



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

11 − 2 =





Vorige artikel

5X films die je moet zien in oktober

Volgende artikel

De waarde van water




Volgende artikel

5X films die je moet zien in oktober

Elke maand verzamelt Juist Magazine vijf films die je niet mag missen. Met deze maand: Sylvia Hoeks in een nieuwe Hollywood...

03/10/2017