Pornokoning werd Franse Steve Jobs

Archief / Onbekende internationale kopstukken / Verdien / 10/08/2017

 

De Franse telecomondernemer Xavier Niel (49) voorziet met zijn ‘Freebox’ half Frankrijk voor een spotprijs van telefoon, internet en televisie.

ILLUSTRATIE: KATHRYN RATHKE

Ondernemen zit de Fransen niet in de genen. Ze kiezen liever voor een vast contract dan voor de risico’s van een
eigen bedrijf. Stimulans moet vanuit de overheid komen: een beetje knutselen in de garage met misschien wel revolutionaire uitvindingen tot gevolg, doen ze liever met een subsidie of belastingkrediet voor innovatie op zak. Toch bracht het land een eigen Steve Jobs voort.

Telecomondernemer Xavier Niel (49) kwam in 2002 met de Freebox, een baanbrekend kastje dat de Fransman voor een spotprijs van telefoon, internet en televisie voorziet. De gesjeesde wiskundestudent prijkt inmiddels op nummer 9 van het Franse rijkenlijstje van zakentijdschrift Forbes, met een geschat vermogen van 6 miljard euro. Dat fortuin zet hij mede in om jonge entrepreneurs te helpen.

Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan de verbouwing van de oude spoorweghal Freyssenet in Parijs, die wordt omgetoverd in het hypermoderne Station F. – met 34.000 vierkante meter aan werkplekken, vergaderruimten, een auditorium, een 24-uursrestaurant en een ‘fab-lab’ met 3D-printer en hout- en metaalwerkplaats. Onder meer Facebook vestigt zich in de hal met een eigen begeleidingsprogramma voor ondernemers. Niel stak er 250 miljoen euro in.

Zijn eigen ondernemingszin wordt aangewakkerd als hij op zijn veertiende een Sinclair ZX81-computer onder de kerstboom vindt. Die staat in de Parijse voorstad Créteil. Zijn vader is jurist en zijn moeder boekhouder. Xavier is een matige leerling, maar ontpopt zich na die Kerst tot programmeergenie. Op zijn zeventiende slaagt hij erin een Canalpluscodeerbox te maken, waarmee hij gratis porno kan kijken. Het is een gouden handeltje. De tiener neemt de trein naar Parijs, waar hij de kastjes voor 250 franc (70 euro) per stuk verkoopt.

Na zijn middelbare school begint hij aan het voorbereidende jaar voor de prestigieuze opleiding Mathématiques Supérieures, maar haakt op zijn negentiende af om zich op de informatica te storten. Het nieuwste van het nieuwste is halverwege jaren tachtig de Minitel, voorloper van internet. Dit apparaat, dat iets wegheeft van een kleine computer en bij miljoenen Fransen in huis staat, biedt een interactieve omgeving via de telefoonlijn. Gebruikers kunnen er de krant op lezen, treinkaartjes reserveren, telefoonnummers opzoeken en erotische tekstberichten uitwisselen via sekslijnen. Niel stort zich met zakenpartner Fernard Develter op zo’n erotisch netwerk. Met de opbrengsten investeert hij in seksshops en peepshows. Op zijn 24ste is hij miljonair.

Volgens zijn vriend Jacques-Antoine Granjon, oprichter van internetwinkel Vente Privée, was Niel vooral geïnteresseerd ‘in de technologie achter de Minitel’. ‘Mensen zoals Xavier Niel, die de ambitie hebben voorop te lopen, interesseerden zich voor de markten die zich dankzij die nieuwe technologieën voordeden.’ In een interview met Le Figaro wekt Granjon de indruk dat hij het Minitel Roseverleden van Niel wil verdedigen. Niet onbegrijpelijk,
want op zakelijk gebied heeft zijn sekslijnverleden hem dwarsgezeten.

Hij gaat met bijnamen als l’homme du peepshow door het leven, bedacht door president Nicolas Sarkozy. En ook al ging het over de zakelijke kant, de ondernemer stond toch bekend als ‘pornokoning’. In 1990 neemt Niel de helft van Develters Fermic Multimedia over, en doopt de onderneming Iliad. In 1994 investeert hij al in internet en als de telecommarkt in 1999 wordt geliberaliseerd, koopt hij een providersvergunning. De Fransman lanceert telecomaanbieder Free en neemt in 2000 de rest van de aandelen van zijn zakenpartner over.

Om de kosten te drukken, wil Niel één apparaat op de markt brengen dat drie diensten bundelt: internet, telefoon en televisie. Ervan uitgaande dat zoiets al bestaat, gaat hij naar Amerika om een whizzkid te zoeken die het voor hem kan maken. Daar komt hij erachter dat hij de eerste is met dit idee. In 2002 komt de Freebox op de markt – een revolutionair product dat in twee maanden bij 100.000 klanten in de huiskamer staat. Als de grote speler France Telecom zo’n apparaat bemachtigt en het laat ontleden, slaan technici steil achterover van het vernuft dat ze aantreffen. Inmiddels staat de Freebox in ruim 5,5 miljoen huishoudens.

Gevangenis

Zakelijk gaat het Niel voor de wind, maar in 2006 beleeft hij een persoonlijk dieptepunt. Een anonieme aangever meldt bij justitie dat hij tussen 2002 en 2004 een deel van de opbrengsten van zijn seksshops niet bij de fiscus heeft aangegeven. De zakenman wordt zelfs een maand in voorlopige hechtenis genomen in de Santé-gevangenis in Parijs, een maatregel die achteraf buitenproportioneel lijkt. Niel is niet het brein achter de zwendel, maar wordt wel veroordeeld tot twee jaar voorwaardelijke celstraf en een boete van 250.000 euro.

Freebox zorgt intussen voor een revolutie: concurrenten moeten hun prijzen naar beneden bijstellen, wat een prijsdaling tot gevolg heeft. ‘We lopen zo ver voor op de anderen, dat ze zich wel dood zullen schamen,’ zei Niel over zijn vernieuwing. Tien jaar later flikt hij hetzelfde met mobiel internet, dat hij aanbiedt voor 19,99 euro per maand.

Opnieuw destabiliseert Xavier Niel een markt. Volgens het Franse Bureau voor de Statistiek levert de komst van de mobiele telefonie via Free de Fransman 0,3 procent extra koopkracht op. Van ‘peepshowman’ wordt hij ‘Robin Hood’, de linkse minister Arnaud Montebourg laat zich ontvallen dat Niel voor méér koopkrachtstijging zorgt dan Nicolas Sarkozy in vijf jaar. Maar de ondernemer krijgt ook kritiek. Thierry Breton, minister van Economische Zaken onder Jacques Chirac, waarschuwt voor het instorten van de marges van traditionele aanbieders, op een moment dat zij zouden moeten investeren om ontwikkelingen als 4G bij te houden.

‘Xavier Niel loopt altijd een paar passen voor,’ zegt voormalig Iliad-bestuursraadlid en mediamagnaat Alain Weill tegen Le Figaro. ‘Hij is een visionair, hij weet wat de behoeften van de consument van morgen zijn. Als we in Frankrijk tien van zulke mensen zouden hebben, bestond er geen werkloosheid!’

Compliment

Als werkgever is hij niet erg sympathiek, blijkt uit de biografie Xavier Niel. La voie du pirate (De weg van een piraat), van Solveig Godeluck en Emmanuel Paquette. Niel geeft nooit een compliment, het enige wat je hoort is: ‘Jij hebt dit jaar niets uitgespookt,’ zegt een ex-werknemer. ‘Xavier is manipulatief en exploiteert meedogenloos de geeks die voor hem werken.’ In 2010 verwerft hij met ondernemer Mathieu Pigasse en Pierre Bergé, zakenpartner en weduwnaar van Yves Saint Laurent, een meerderheidsdeel in de Le Monde-groep, met het gelijknamige dagblad als paradepaardje.

Zelf zei hij eens: ‘Als journalisten irritant zijn, moet je gewoon een aandeel in hun blaadje nemen, dan houden ze zich wel koest.’Provocatie, volgens zijn biograaf Gilles Sengès, die het boek L’homme Free schreef. ‘Niel doet het vooral voor de macht,’ zei hij tegen Francetv Info. ‘Het is een middel om mee te tellen in de zakenwereld en de politiek. Bovendien kan hij op deze manier zijn porno-imago wat oppoetsen. Het imperium van Niel heeft nog meer opvallends. Zo bezit hij de rechten op de chansons van de Franse zanger Claude François, waaronder Comme d’habitude, waarop My way van Frank Sinatra is gebaseerd. Ook kocht hij diverse tweesterrenhotels op om er chiquere uitspanningen van te maken.

Godeluck sprak voor zijn Niel-biografie verschillende keren off the record met de ondernemer. Een unicum, want interviews geeft hij zelden. ‘Niel is geheimzinnig,’ zegt de Française. ‘Hij laat nooit het achterste van zijn tong zien. Daarbij komt nog dat hij verlegen is.’ Er is dan ook weinig bekend over het privéleven van de zakenman, behalve dat
hij twee tienerzoons uit een eerdere relatie heeft.

Inmiddels is de zakenman al jaren samen met de dochter van LVMH-directeur Bernard Arnault, Delphine. Het stel kreeg in 2012 een dochter. ‘Niel is superintelligent, efficiënt en een snelle denker,’ verklaart Godeluck zijn succes. ‘Hij kent zijn dossiers, zet zijn tanden ergens in en laat niet los. Hij is autodidact: als het nodig is voor de zaak, wordt hij jurist of accountant.’ Ook niet onhandig: Niel heeft een dikke huid. ‘Hij schaamt zich niet voor die Minitel Rose-periode. Wat anderen vinden, kan hem niet schelen. Hij heeft erg veel vertrouwen in zichzelf. Het enige uit het verleden dat pijnlijk voor hem is, is zijn periode in de gevangenis.’

Achterstandsbuurten

Naast Station F heeft Niel ook twee scholen opgericht waar jongeren gratis kunnen leren programmeren, onder de naam École 42. Zijn stichting Free verzorgt gratis internet in achterstandsbuurten. De zakenman is de meest genereuze investeerder in Frankrijk, en steunde voor 35 miljoen euro startups. Uit altruïsme? Of wil hij aan zijn imago bouwen? ‘Allebei,’ zegt biografe Godeluck. ‘Hij houdt van zijn land, hij wil iets terugdoen voor Frankrijk. Niel vindt het ook belangrijk om zin te geven aan zijn fortuin en zijn werk. Het flatteert zijn ego dat hij een jonge generatie kan inspireren.’

Uit eerdere uitspraken blijkt bovendien dat de ondernemer zijn geld niet op krijgt. ‘Als je eenmaal een mooi huis, een mooie auto, en elke dag een goede maaltijd op tafel hebt, heb je de grens van wat je met je geld kunt doen, snel bereikt. Vooral als je niet van kleren en grote auto’s houdt.’ Dat is geen koketterie: de Fransman loopt altijd in jeans, eet het liefst pizza en bestelt ook in chique restaurants een cola light.

Een andere reden om zijn geld op te maken: Niel is tegen erven. Hij vindt dat zijn kinderen het net als hij op eigen kracht moeten doen. Dat is ook de reden dat Niel een van de weinige geliefde zakenmannen is in een land waar grote ondernemers vaak met een gouden lepel in de mond worden geboren en vriendjes op het Élysée-paleis hebben










0 Reacties


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

3 + zeven =

Tags: ,

Sanne Wolters
Sanne Wolters

Sanne Wolters is redacteur bij Elsevier Juist en schrijft stukjes voor de website én het blad.





Vorige artikel

Update: zeilreis Sailors for Sustainability

Volgende artikel

Smart mobility voor slimme en veilige wegen





Misschien vind je deze ook leuk


Volgende artikel

Update: zeilreis Sailors for Sustainability

Ze zijn nu ruim een jaar onderweg met hun zeilschip, opzoek naar duurzame oplossingen die inspireren. En die vonden zeilers...

09/08/2017