• MARTIN-PARR-FOTOWEDSTRIJD-MEEDOEN

Tovermiddel blockchain

Het begrip blockchain duikt steeds vaker op als hét tovermiddel om onze maatschappij te wapenen tegen hackers en corruptie. Vincent van Dijk legt uit waarom

Hoe weet je of tijdens de verkiezingen je stem is geteld of dat een ei inderdaad biologisch is? We moeten vertrouwen op de gegevens die worden aangereikt en worden gecontroleerd door bepaalde organisaties. Zou het niet interessant zijn om alle gegevens transparant te maken, zodat iedereen kan checken of iets klopt? Blockchain kan daar in de toekomst voor zorgen en dat is nodigin de steeds complexer wordende maatschappij.
De hoeveelheid data die wij produceren, neemt exponentieel toe en door algoritmes worden we steeds beter in het koppelen en toepassen van deze data. Data gaan ons leven beheersen. Het nadeel is dat daarmee de kans op misbruik van deze gegevens groot is. Er is behoefte aan een veiliger systeem. Blockchain begon als de datastructuur achter het bitcoin-netwerk, het elektronische geld waarmee zonder tussenkomst van een bank kan worden betaald. Het is vergelijkbaar met een grootboek bij een financiële instelling, waarin balansen en transacties worden bijgehouden. Grootboeken liggen ten grondslag aan de infrastructuur waarop we vertrouwen, en de beveiliging van deze systemen is dan ook cruciaal.
Niet alleen financiële instellingen werken met registers die worden bijgehouden. Denk ook aan medische dossiers of identiteitsgegevens. Het zijn vaak centrale, afgesloten databases die zich niet makkelijk laten aansluiten op andere systemen, omdat dit de veiligheid in gevaar kan brengen. Elk register wordt bijgehouden door een beheerder en wij moeten erop vertrouwen dat deze zorgvuldig met onze gegevens omgaat.
Blockchain werkt anders. Blockchain is decentraal en het is open: niet één instantie of bedrijf is eigenaar, maar het is een open peer-to-peer-netwerk. Alle deelnemers delen het eigendom. Wat internet is voor informatie, is blockchain voor data. Internet is een decentraal model waarbij informatie verspreid is over miljarden websites. Bij blockchain worden data verspreid over verschillende databases, en niet meer opgehoopt op één plek, waar ze een aanlokkelijk doelwit zijn voor dieven.
Blockchain is eigenlijk niets meer dan een lijst met data die steeds verder uitbreidt, vergelijkbaar met een Excel-sheet. Elke wijziging wordt doorgevoerd in de lijst van alle deelnemers. Het is alleen mogelijk om nieuwe rijen aan de onderkant van de lijst toe te voegen. Een eerdere regel wijzigen is niet toegestaan. De duizenden grootboeken worden continu vergeleken. In het geval van bitcoins: het is niet mogelijk om de balans te wijzigen, het is alleen mogelijk om een transactie (een betaling) uit te voeren. Er zijn geen intermediairs meer nodig om de veiligheid te waarborgen. Zij maken een systeem namelijk zwak, omdat een beheerder corrupt kan zijn of fouten kan maken.

Ook het havenbedrijf Rotterdam experimenteert met blockchain

En de naam? Blockchain is een keten van ‘blocks’. Een block bestaat uit een blockheader en een inhoud. In blocks staan de data en in de header staat wanneer en in welke volgorde de blocks zijn geregistreerd en een verwijzing naar het vorige block. Via ingewikkelde wiskundige principes wordt automatisch gecheckt of een transactie geldig is, voordat hij wordt uitgevoerd. Alleen deelnemers kunnen mutatiesdoen of het eigendom van data overdragen. Om een bitcoin te gebruiken, moet je wel kunnen aantonen dat je de eigenaar bent en dat je deze eerder van iemand anders hebt gekregen. Omdat duizenden ‘meekijken’ naar alle transacties, is de veiligheid gewaarborgd.
Afgelopen jaren zijn er veel pilots gestart om de blockchaintechnologie te testen. Bijvoorbeeld door het Kadaster, de Belastingdienst en het Havenbedrijf Rotterdam. Ook energiebedrijven zijn volop aan het testen. Er wordt steeds meer energie door consumenten opgewekt en doorverkocht. Nu gebeurt dat nog door derden, maar dit zou ook via blockchain kunnen, waardoor er geen commissie meer hoeft te worden afgedragen.  Ook voor de zorg is blockchain interessant. Nu zijn medische gegevens verspreid over instellingen, maar als dit op basis van blockchain wordt geregeld, zijn de data toegankelijker voor zorgverleners en kunnen de gegevens beter worden bijgehouden. Er is nog wel een issue: de privacy van patiëntgegevens. Er is veel optimisme, maar het zal nog even duren voordat er écht met blockchain gaat worden gewerkt. Tot die tijd is cybercrime door hackers hét onderwerp van gesprek.

Deze column stond in Juist Magazine 42