• MARTIN-PARR-FOTOWEDSTRIJD-MEEDOEN

Wereldburger: Cambodja

Leven in Cambodja is alsof je altijd met vakantie bent. Toch werkt oud-diplomaat Godie van de Paal in Siem Reap hard om haar bedrijf tot een succes te maken, vertelt ze aan Eefje Rammeloo

Ze hebben hier niet nog een non-gouvernementele organisatie nodig, wist Godie van de Paal (38) toen ze aankwam in Siem Reap. Wel kan Cambodja, dat voor 90 procent op toerisme drijft, werkgelegenheid gebruiken. Die biedt ze nu met haar bedrijf KOW, wat staat voor Kingdom of Wow, een variant op de bijnaam van Cambodja, Kingdom of Wonder. Ze verkoopt sloffen, die met de hand worden gemaakt in een atelier naast haar huis. ‘Wollen sloffen in de tropen. Dat biedt wat uitdaging qua ontwikkeling en testen.’ Ze probeert verantwoord te werken. Door goede lunches aan te bieden bijvoorbeeld blijft personeel langer bij het bedrijf. Toen Van de Paals diplomatieke werk in China er na drieënhalf jaar op zat, had haar man Martijn van Rijnsoever (39) het nog steeds naar zijn zin bij het Nederlandse bedrijf Pactics, dat doekjes en zakjes maakt voor grote brillenmerken. Hij kon manager worden van de fabriek in Cambodja. Zij besloot ontslag te nemen en met hem mee te gaan. ‘We doen dit leven samen; hij zegde zijn baan op toen we naar China gingen.’ Sinds tweeënhalf jaar gaat haar man op de motor naar de fabriek en loopt Van de Paal naar de KOW-werkplaats naast hun huis. Een auto hebben ze ook, maar omdat de wegen nogal matig onderhouden zijn, is rijden geen onverdeeld genoegen. Fijner is het om in het zonnige land wat rond te snorren op hun motoren. Met hun twee zoontjes (5,5 en 3) wonen ze in een typisch Khmer-huis. De begane grond is grotendeels open. Als de kinderen uit school komen, is er een nanny, en een huishoudster zorgt voor de boodschappen, de schoonmaak en het eten. ‘Als een van de jongens valt, kan ik hem altijd even troosten.’ In Europa ben je op je hoede voor verkeersongelukken, in Cambodja voor slangen. Ze zitten overal, ook in de tuin. 'In het begin was ik bang,’ zegt Van de Paal, ‘maar ik wist er weinig van. Slangen liggen niet in het gras te wachten tot ze in je enkels kunnen happen.’ Inmiddels weten de jongens dat ze niet in een stapel hout mogen porren. Een slang moet je niet laten schrikken. Vrienden maken is lastig door het sociaal-economische verschil, zegt Van de Paal. ‘Vriendschap moet gelijkwaardig zijn.’ En de taal is complex. Toch zijn er warme contacten met de middenstand. Al met al geeft leven in Cambodja een ‘resort-gevoel’, zeggen ze vaak tegen elkaar. ‘Als een permanente vakantie.’ Op warme dagen spreken ze aan het eind van de middag af in een hotel. De kinderen gaan het zwembad in, ze eten een hamburger aan de bar. ‘Dat kan in Nederland ook, maar daar zit misschien een psychologische barrière. En het weer helpt niet mee.’
Insert your caption here
Insert your caption here