Whisky zonder leeftijd

Steeds vaker laten Schotse whiskystokers de leeftijd van hun whisky achterwege op het etiket. Er zijn liefhebbers die dat prima vinden, puristen roepen schande, want hoe weet je wat er in de dure flessen zit? Wat is er precies aan de hand?

Ouderdom is een van de eigenschappen die whisky exclusief en kostbaar maakt. Schotse whisky rijpt minimaal drie jaar in eikenhouten vaten – dat is in de wet vastgelegd. De vaten geven essentiële smaken af. Meestal gaat de drank na acht of tien jaar in de fles, maar er zijn ook whisky’s die pas na vijftig jaar worden gebotteld. In de regel geldt: hoe langer in het vat, des te duurder de whisky. Het stokoude spul van vijftig jaar oud kost een vermogen en is interessanter voor beleggers dan genieters. Oude whisky is niet per definitie beter of lekkerder.
De laatste jaren is de vraag naar Schotse whisky gegroeid. In Amerika, Europa, Azië: ze drinken het overal. Spanjaarden mixen het graag met cola, Chinezen met groene thee. Twintig procent van de totale export van drank- en voedingswaren vanuit het Verenigd Koninkrijk bestaat uit whisky, volgens Scotch Whisky Association.
Whisky maken is vooruitkijken. En tien, vijftien jaar geleden voorzagen de Schotten niet dat hun bekendste exportproduct nu zo populair zou zijn. Ze stopten te weinig whisky in vaten voor de huidige vraag.

Discussie

Om toch aan de behoefte van de whiskydrinkers te voldoen, brengen distilleerderijen – waaronder grote namen als The Glenlivet en Macallan - steeds vaker whisky op de markt zonder leeftijdsaanduiding. Het is niet duidelijk wat er precies in de flessen zit. De enige zekerheid die de koper heeft, is dat de inhoud tenminste drie jaar oud is.
De leeftijdsloze (No Age Statement) whisky leidt tot een tweedeling onder whiskydrinkers. Voorstanders zijn blij dat de Schotse master blenders nu meer vrijheid hebben om hun voorraden oude en jonge whisky naar eigen smaak te mengen, zonder dat zij krampachtig hoeven vast te houden aan een jaartal op het etiket. Zij verwachten dat die vrijheid de smaak ten goede komt. En de smaak vinden zij belangrijker dan een getalletje op de fles.

Ontdekkingsreizigers

Tegenstanders vinden leeftijdsloze whisky oplichterij. Want waarom zou je veel geld betalen voor een fles waarvan je niet weet wat erin zit? Misschien bestaat de inhoud voor het grootste deel uit drie jaar jonge whisky, dat hoeft toch geen tientallen euro’s of meer te kosten?
Opmerkelijk is dat de flessen met en zonder leeftijdsaanduiding met dezelfde prijskaartjes naast elkaar in de schappen van de slijterij staan. De waarde van leeftijdsloze whisky wordt grotendeels gecreëerd met slimme marketing. Aan de whisky worden fantastische verhalen gehangen over Schotse mythen en beroemde ontdekkingsreizigers die whisky met dezelfde smaak meenamen op hun expedities.
De marketeers transformeren de master blenders van anonieme medewerkers naar smaakkunstenaars. Sommige van hen reizen de wereld rond om te vertellen over hun creaties. De Schotten worden steeds beter in het exporteren van verhalen.